ਵਰਦਾਨ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਘੱਗਰ ਦੀ ਹੜ੍ਹ , ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਕਰਜ ਉਤੱਰਿਆ

ਭੂਜਲ
ਘੱਗਰ ਦੀ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਜਲਸਤਰ ਸਾੜ੍ਹੇ ਤਿੰਨ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਉੱਤੇ ਉਠਾ
ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਮਾਨਸੂਨ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ 377 ਮਿਮੀ . ਤਾਂ ਇਸ ਸਾਲ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਸਾ 718 ਮਿਮੀ . ਪਾਣੀ
ਭੂਪੇਸ਼ ਚੱਠਾ , ਪਟਿਆਲਾ

ਮਾਨਸੂਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਟਿਆਲਾ ਨੂੰ ਹਿੱਲਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੜ੍ਹ ਭੂਜਲ ਪੱਧਰ ਲਈ ਵਰਦਾਨ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ । ਘੱਗਰ ਦੀ ਹੜ੍ਹ ਨੇ ਇਸਦੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਜਲਸਤਰ ਸਾੜ੍ਹੇ ਤਿੰਨ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਉੱਤੇ ਉਠਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ।

ਘੱਗਰ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਮਾਰਕੰਡਾ , ਟਾਂਗਰੀ , ਮੀਰਾਂਪੁਰ ਚੌ , ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਰਾਵ ਦਾ ਪਾਣੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਡੇ ਤੋੜਕਰ ਫੈਲਿਆ , ਉੱਥੇ ਭੂਮੀਗਤ ਜਲਸਤਰ ਔਸਤਨ ਦੋ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ । ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮਾਨਸੂਨ ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਪਾਤੜਾਂ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਸਾੜ੍ਹੇ ਤਿੰਨ ਮੀਟਰ , ਭੂਨਰਹੇੜੀ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੀਟਰ ਜਲਸਤਰ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਭੀਸ਼ਨ ਮਾਰ ਪਈ ਸੀ , ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੜ੍ਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਰ ਬਲਾਕਾਂ ਘੰਨੌਰ ਵਿੱਚ ਡੇਢ ਮੀਟਰ , ਸੰਨੌਰ ਵਿੱਚ 1 . 30 ਮੀਟਰ , ਭਰਨਾ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਭੂਜਲ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਸਬਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਅਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਹੇ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਹੀ ਬਾਕੀ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਜਲਸਤਰ ਡਿਗਿਆ ਹੈ । ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰਹੇ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਡੇਢ ਮੀਟਰ , ਪਟਿਆਲਾ ( ਸ਼ਹਿਰੀ ) ਵਿੱਚ 0 . 7 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਨਾਭਾ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਖਿਸਕ ਗਿਆ ਹੈ ।

ਹਾਲਾਂਕਿ , ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹਾਇਡਰੋਲਾਜਿਸਟ ਡਾ . ਅਰੁਣ ਕੁਮਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਕੇ ਕੋਈ ਸਰਵੇਖਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਵਿਭਾਗ ਵਲੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਉਕਤ ਦੋਨਾਂ ਮਹੀਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਸਾਲ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਮਾਨਸੂਨ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਦੁੱਗਣੀ ਮੀਂਹ ਤਿੰਨ ਮਾਨਸੂਨੀ ਮਹੀਨੀਆਂ ਜੁਲਾਈ , ਅਗਸਤ ਅਤੇ ਸਿਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ । ਦਸ ਸਾਲ ਦਾ ਔਸਤ 377 ਮਿਮੀ . ਤਾਂ ਇਸ ਸਾਲ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੀਆਂ ਵਿੱਚ 718 ਮਿਮੀ . ਪਾਣੀ ਬਰਸ ਗਿਆ ।

ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਬਲਾਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਅਤੀਸ਼ੋਸ਼ਿਤ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ । ਇਹ ਚੌਥੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਖਤਰਨਾਕ ਸੀਮਾ ਦੇ ਪਾਰ ਹੈ । 15 ਤੋਂ 32 ਮੀਟਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਭੂਜਲ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਪਾਤੜਾਂ ਦੀ ਹੀ ਹਾਲਤ ਸਭਤੋਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੈ । ਇੱਥੇ 30 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੀ ਹੈ , ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਲ 16 ਤੈਅ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਘੰਨੌਰ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਘੱਗਰ ਦੇ ਕੰਡੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਮੀਟਰ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਡਾ . ਅਰੁਣ ਕੁਮਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸਦੇ ਕਾਰਣਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ ॥